Νέες ευρωπαΐκές νόρμες αλλά και νέα πολιτικά δεδομένα στη χώρα επιβάλλουν αλλαγές στη δομή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προκειμένου αυτή να ανταποκριθεί στο νέο ρόλο που καλείται να διαδραματίσει.

Από την εποχή της δημογεροντίας μέχρι και σήμερα ο Δήμος των πολιτών είναι η αμεσότερη μορφή δημοκρατικής οργάνωσης και έκφρασης της κοινωνίας και ως εκ τούτου έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε αν οι θέσεις της κυβέρνησης και των κομμάτων θα δίνουν οντότητα και περιεχόμενο στο τοπικό και αυτοδιοικούμενο των νέων Δήμων.

Για να γίνει αυτό πραγματικότητα θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το ζήτημα με μεγάλη πολιτική γενναιότητα γιατί κάθε νόμος που θα ενισχύει το τοπικό και αυτοδιοικούμενο θα πρέπει να έρχεται σε σύγκρουση με το κεντρικό και κομματικοδιοικούμενο.

Κάθε νέα αρμοδιότητα και πόρος που θα προστίθεται στο τοπικό θα πρέπει να αφαιρείται από το κεντρικό.

Με ένα λόγο δηλαδή, η κυβέρνηση και τα κόμματα θα πρέπει να συγκρουστούν με τον κακό τους εαυτό.Θα το κάνουν;

Τόπος και Αυτοδιοίκηση

Αν παίζατε σε μια παρέα το παιχνίδι των αυθόρμητων συνειρμών, τι νομίζετε ότι θα απαντούσαν οι συμμετέχοντες στην αναφορά των λέξεων «τοπική αυτοδιοίκηση»;.

Απάντηση Α: Σκουπίδια, βρομιά, κυκλοφοριακό χάος, γραφειοκρατία, κομματισμός, οπισθοδρομικότητα, διαφθορά.

Απάντηση Β: Καθαριότητα, εξυπηρέτηση, έντιμη διαχείριση, αξιοκρατία, καινοτομία, ποιότητα ζωής.

Δοκιμάστε το και πέστε μου…

Τι είναι, αλήθεια, τόπος και τι αυτοδιοίκηση;

Τόπος, ας πούμε πόλη, είναι ένα αξεδιάλυτο κουβάρι δομημένων και αδόμητων χώρων και διασταυρούμενων ροών ανθρώπων, ιδεών, αφηγήσεων, σχέσεων και λειτουργιών ιστορικά διαμορφωμένων.

Κυρίως ανθρώπων, με σάρκα και οστά, με ανάγκες, επιθυμίες, προσδοκίες και όχι άσαρκων και ποσοτικοποιημένων στατιστικών μεγεθών (χρειάζονται και οι στατιστικές αλλά ως εργαλεία και αποτυπώματα και όχι ως υποκατάστατα ζωών).

Ανθρώπων που μετακινούνται: για δουλειά, ψώνια, διασκέδαση ή που θα ήθελαν να μετακινηθούν: με προβλήματα κίνησης και όρασης, με παιδιά στο καροτσάκι.

Επαγγελματιών που φορτώνουν και ξεφορτώνουν εμπορεύματα, καταστηματαρχών που τα διακινούν.

Νέων που θέλουν να σπουδάσουν, να δουλέψουν, να διασκεδάσουν, να σχηματίσουν παρέες, να κάνουν σχέσεις, να πάρουν και να δώσουν πληροφορίες.

Ηλικιωμένων που θέλουν να κάνουν τη βόλτα τους, να κάτσουν κάπου δροσερά το καλοκαίρι ή ζεστά τον χειμώνα, να πουν ιστορίες, να νιώσουν φροντίδα, να αισθανθούν ένα ανθρώπινο μάτι πάνω τους.

Ανθρώπων που θέλουν να πάρουν το ποδήλατό τους και να κάνουν τις δουλίτσες τους, τα ψώνια τους ή μια βόλτα στην πόλη.

Ανθρώπων που βγαίνουν έξω το βραδάκι, κάπου να φάνε, να πιούνε, να φλερτάρουν ή να βολτάρουν.

Ανθρώπων που μετακινήθηκαν από μακρινούς τόπους ψάχνοντας καλύτερη ζωή.

Αν τα παραπάνω περιγράφουν αδρά τη ζωή σε μια πόλη, τοπική διοίκηση είναι η ρύθμιση σε τοπική κλίμακα των έλλογων αναγκών και επιθυμιών ώστε να ικανοποιούνται στο παρόν και να υπάρχει θετική προσδοκία για το μέλλον, δηλαδή η ευζωία των ανθρώπων, όλων των ανθρώπων μιας πόλης.

Εκεί όπου οι κεντρικοί μηχανισμοί του κράτους είναι βαριοί και δυσκίνητοι, όπου η ανθρωπιά και η φροντίδα μπορούν να φτάνουν ως την εξατομίκευση, όπου τα μεγέθη επιτρέπουν στο άτομο να συγκαθορίζει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του και το υποχρεώνουν να τις συνταιριάζει με αυτές των άλλων. Δεν είναι και δεν πρέπει να είναι η μικρογραφία του κράτους. Αντίθετα, οφείλει να είναι όσα δεν είναι ή δεν μπορεί το κράτος. Μιλάμε για την τοπικότητα και το αυτοδιοίκητο.

Στην Ελλάδα, η αυτοδιοίκηση είναι κάτισχνη και καχεκτική, γιατί το κράτος παραμένει άκρως συγκεντρωτικό (ελέγχει την κατανομή πόρων και αρμοδιοτήτων), κομματοκρατούμενο και πελατειακό (ελέγχει τους πολίτες αντιμετωπίζοντάς τους ως εκλογική πελατεία) και, τελικά, αναξιοκρατικό και παραδομένο στη διαφθορά

Έτσι, ολίγιστα έγιναν για την αποκέντρωση της εξουσίας και την αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου (συμμετοχή πολιτών, αξιοκρατία, εκπαίδευση ικανών αυτοδιοικητικών στελεχών κ.ά.). Η χαριστική βολή δίνεται από το «χρίσμα», μέσω του οποίου επιχειρείται ο ασφυκτικός κομματικός έλεγχος των ντεμέκ αυτοδιοικητικών αρχόντων από την Αθήνα ως την Κάτω Τραχανοπλαγιά.

Οι κουτοπονηριές του ΥΠΕΣΔΔΑ κ. Παυλόπουλου στο πρόσφατο Συνέδριο της ΚΕΔΚΕ ενόψει της διοικητικής μεταρρύθμισης και του Καποδίστρια ΙΙ μαρτυρούν τη γύμνια της κυβέρνησης σε ιδέες και προτάσεις, την πλήρη αβουλία της για Αποκέντρωση με Αυτοδιοίκηση. «Συνενωθείτε πρώτα εσείς, και για χρήμα βλέπουμε μετά», είπε στους συγκεντρωθέντες δημάρχους ο υπουργός της ΝΔ. «Δώσε πρώτα εσύ το χρήμα, και μετά συζητάμε για συνενώσεις», απάντησαν οι αντιπολιτευόμενοι της ΚΕΔΚΕ, μετά από κομματικές συσκέψεις στο διάλειμμα του Συνεδρίου. Μια μικρογραφία της παθογένειας της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Η αυτοδιοίκηση ηχηρά απούσα.

Καμιά σοβαρή συζήτηση (πέραν των πόρων και των αρμοδιοτήτων) για το μέλλον της ΤΑ, για τον νέο ρόλο της, για την ποιότητα του στελεχικού δυναμικού, για τις νέες και αυξανόμενες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Είμαι πεπεισμένος ότι μόνον ένα ρωμαλέο, κομματικά αδέσμευτο κίνημα μπορεί να ταρακουνήσει τον αναβράζοντα (πλην όμως στο ζουμί του) χώρο της αυτοδιοίκησης. Το «Πανελλαδικό Δίκτυο Ανεξάρτητων Δημοτικών Κινήσεων», που κλείνει έναν χρόνο ζωής (ιδρυτικό μέλος του είναι και η «Πρωτοβουλία για τη Θεσσαλονίκη» με τον Γ. Μπουτάρη)(σημείωση συντάκτη:συνιδρυτικό μέλος και η "Τρικκαίων Πολιτεία" με τον Θανάση Βαβύλη), αριθμεί σήμερα πάνω από 60 μέλη πανελλαδικά και αποτελεί μια ελπίδα για Αποκέντρωση με Αυτοδιοίκηση.